Met weinig hoop op succes ondernamen we de volgende dag een sollicitatiepoging. Trépail is misschien wel het kleinste wijndorp in het champagnegebied, maar het was zo te zien beslist geen arm dorp. De meeste huizen zagen er goed onderhouden uit en naast vrijwel elke voordeur hing een blinkend gepoetste koperen plaat, waarop stond dat de bewoner champagne maakte, champagne kocht, of champagne verkocht.
In de hoofdstraat liepen we langs een schuur met grote openslaande deuren. In de deuropening stond een vreemdsoortige tractor met hoge smalle wielen. Hij had iets weg van een spin. Achter in de schuur was een jongen van een jaar of zeventien bezig de vloer schoon te spuiten met een hogedrukspuit. Ik stapte langs de tractor naar binnen en vroeg in mijn beste Frans aan de jongen of hij wist waar we druiven konden plukken.
Tot mijn verbazing reageerde de jongen serieus. Hij veegde zijn handen af aan zijn overall en zei:
"Wacht hier maar even, dat zal ik aan mijn vader gaan vragen."
Een paar minuten later kwam hij terug met een grote stevige vent van net vijftig. Zijn vader was een indrukwekkende verschijning en na het gesprek met de Portugees voelde ik me niet meer zo competent. Het Frans wilde niet meer over mijn lippen komen en al hakkelend en stotterend herhaalde ik mijn vraag in een mengelmoes van alle talen die ik ooit heb geleerd. Toch schenen we geen gekke indruk te maken. Hij begon tenminste niet gelijk te lachen, maar nam ons mee naar zijn huis.
In de eiken woonkeuken werden we voorgesteld aan zijn vrouw, een potige tante met een vrolijk open gezicht en een paar leuke pretogen. Nadat we aan de grote tafel hadden plaatsgenomen schonk hij ons een glas champagne in. Dat opende perspectieven. Zo ben ik nog nooit ontvangen tijdens een sollicitatiegesprek.
Langzamerhand gingen we elkaar wat beter verstaan en kon ik wat meer vragen stellen. Ik begreep uit de woorden van de 'patron' dat er een ploeg van ongeveer twintig plukkers zou komen, die net als wij, allemaal mee zouden eten bij het gezin en daar ook bleven slapen. Hij had ook voor ons genoeg ruimte, maar het was geen bezwaar als wij in onze kampeerauto wilden overnachten.
Of we verder nog vragen hadden? Meer kon ik op dat moment niet bedenken en na nog een tweede glaasje champagne liepen we terug naar de auto. Onderweg bedacht ik me dat ik helemaal niet naar de verdiensten had gevraagd. Francina had er wel aan gedacht, maar wilde het niet vragen omdat ze dat ongepast vond. Waarom zou je niet over geld mogen praten, ook al zijn het aardige mensen? Nou ja, het belangrijkste was dat we waren aangenomen.

Een paar dagen later begon de pluk. Met de hele ploeg werden we 's morgens om half acht in een aanhangwagen achter de tractor naar de wijngaard gebracht. Ik dacht dat Trépail een stil en suffig dorpje was, maar deze ochtend kwam hele dorp tot leven. Op straat was het druk en overal om ons heen zag ik gele zwaailichten van tientallen andere tractoren, die zich al tussen de wijngaarden bevonden. In het vroege ochtendlicht leek het wel een fakkeloptocht.
In de wijngaard kregen we van de patron een klein, vlijmscherp snoeischaartje en hij liet ons zien dat je druiven niet plukt, maar de trossen bovenaan bij het steeltje afknipt.
Het was inderdaad zwaar werk. De druiventrossen bevonden zich tussen de dichte bladeren van de ongeveer één meter hoge wijnranken. Om ze te kunnen plukken liep ik de hele dag gebukt door de wijngaard. Na een kwartier ging mijn rug pijn doen, na een half uur mijn knieën en binnen een uur deed alles pijn.
Francina en ik waren de enige nieuwkomers in het gezelschap. Bijna wanhopig probeerden we de anderen bij te houden. Die hadden allemaal al eens eerder geplukt en in no-time lagen zij een heel eind op ons voor. Toch leken ook zij last van spierpijn krijgen en de patron, die zelf niet plukte, liep er een beetje de moed in te houden en riep steeds: "C'est dure, c'est dure" (het is zwaar).

Om twaalf uur werden we met de tractor teruggebracht naar het dorp voor het middageten. In de schuur waar vorige week nog de tractor stond was een soort bijkeuken gebouwd waar gekookt en gegeten werd. De patron zat met zijn familie aan het hoofd van de tafel.
We bevonden ons in een gemengd gezelschap, waarin we ons niet echt op ons gemak voelden. Aan tafel werd uitsluitend Frans gesproken. Ik kan me redelijk verstaanbaar maken in die taal, maar toen iedereen door elkaar zat te kwekken, werd het wel erg moeilijk om iets te begrijpen.
De maaltijd was uitgebreider dan ik verwachtte: vooraf schonk de patron als een echte gastheer voor iedereen een glas champagne in, waarna zijn vrouw soep, aardappelen, groenten en vlees op tafel zette. Midden op tafel stonden flessen rode wijn, bier en limonade, waarvan je zoveel mocht pakken als je lustte.
Zowel overdag als 's avonds was het eten zeer overvloedig, maar ook behoorlijk vet. De patron zei dan ook: "Goed eten is goed werken." En gelijk had-ie.

Om half twee werden we opnieuw naar de wijngaarden gereden. Zodra we bij een wijngaard aankwamen veranderde onze gastheer op slag in een eersteklas slavendrijver. We moesten behoorlijk aanpakken en even uitblazen was er niet bij.
In zijn borstzak droeg de patron een klein blauw boekje, waarin hij constant aantekeningen maakte. Bij alles wat ik verkeerd deed pakte hij dat boekje en zei met een lachend gezicht:
"Dat schrijf ik op, Rutger!"
Ik ging er maar vanuit dat hij een grapje maakte en het boekje gebruikte om de opbrengst van de diverse wijngaarden op te schrijven. In elk geval stonden de werktijden en koffiepauzes er niet in, want die vielen steeds op andere tijden.

De verschillende wijngaarden lagen niet allemaal bij elkaar. De wijnboeren uit Trépail hadden een soort coöperatie gevormd waarbij elke boer, naast zijn eigen gaarden, ook een deel van zowel de slechte als de goede wijngaarden had. In elke wijngaard knipten we steeds een paar rijen, daarna moesten we stoppen en werden dan naar een andere gaard gebracht.
"Dat is," vertelde de patron, "om de verschillende druiven te mengen. Champagne wordt gemaakt van een mix van witte en blauwe druiven van verschillende hellingen. Elke helling zorgt door zijn specifieke bodemgesteldheid, windval en zonne-uren voor een andere smaak."
Zodoende werden we steeds van de ene wijngaard naar de andere verhuisd en daar hoorde je mij geen bezwaar tegen maken. Heerlijk even uitrusten, op de wagen achter de tractor naar de andere kant van het dorp.

Tegen het einde van de middag daalde het werktempo aanzienlijk. De meeste begonnen opmerkingen en grapjes te maken, tot de patron het te gezellig vond worden en "coupe!" riep (doorknippen!). Even werd dan weer in stilte gewerkt, maar na vijf uur hielp dat niet veel meer. Dan werden opvallend veel ruggen gestrekt en om de minuut hoorde ik iemand vragen: "Hoe laat is het nu?"
De patron wilde nooit zeggen wanneer we mochten stoppen, maar niemand haalde het in zijn hoofd om te zeggen: "Nu is het genoeg geweest voor vandaag. Ik stop ermee!"
Om de productiviteit op peil te houden riep de patron dan: "Tageulle, coupe!" wat vrij vertaalt betekende: "Bek dicht en doorknippen!" De strekking van die woorden had ik de eerste dag al begrepen, alleen de letterlijke vertaling snapte ik pas op de laatste dag. Ik verbaasde me erover hoe ik mijn normen kon verleggen. Hier accepteerde ik de autoritaire patron zonder meer, terwijl ik nog geen maand geleden in een soortgelijke situatie de arbeidsinspectie zou hebben ingeschakeld.
Het was grappig om te zien hoe onze slavendrijver van overdag direct weer veranderde in een goedige huisvader zodra hij het huis binnenstapte. Hij zou het bij zijn "kippetje" zoals hij zijn struise echtgenote liefkozend noemde, niet hoeven te proberen om de grote baas te spelen.

Om zes uur lagen we languit uitgeput in onze Gijs. Zowel Francina als ik waren doodop en voelden overal pijn. We waren eigenlijk te moe om ons te wassen en vroegen ons af waar we de energie vandaan moesten halen om tegen half acht weer present te moeten zijn voor het avondeten. We besloten een "klaaguurtje" in te stellen, waarin we onze wonden konden likken en even konden "uithuilen". Niets geeft zoveel voldoening als gedetailleerd en langdurig uit te wijden over alle opgedane lichamelijke ongemakken, de zwaarte van het werk, de autoritaire baas en ga zo maar door. Overdag hadden we geen tijd om te klagen! Het hielp, na een uurtje konden we het leven, al kreunend en strompelend weer aan.

Hoewel we 's morgens maar langzaam op gang kwamen ging na een paar dagen het knippen steeds beter. We wisten waar we aan toe waren en werden langzamerhand wat meer opgenomen door de groep. Onze spieren begonnen gewend te raken aan het zware werk.
Na een paar dagen werd een nieuw lid aan de knipploeg toegevoegd, die ik voor het gemak maar "opa" noemde. Hij was de schoonvader van onze patron en deed niets anders dan toezicht houden.
"Opa" was een klein mager mannetje van een jaar of 70, 75 en zonder gebit. Elke dag droeg hij hetzelfde blauwe ketelpak. Nors kijkend en voortdurend kleine sigaartjes rokend liep hij de godganse dag de rijen op en neer om te controleren of niemand een trosje had laten hangen. Telkens als hij wat gevonden had kwam hij zwijgend naar je toe, keek je indringend aan en gooide met een zorgzaam gebaar het trosje in je emmer.
"Opa" leek wel vleugeltjes te hebben. Soms stond hij helemaal aan het andere eind van de wijngaard, wat ik kon zien als ik af en toe overeind kwam om mijn emmer te legen. Twee tellen later stond hij ineens weer achter je om opnieuw op zo'n heel erg klein, haast onzichtbaar trosje te attenderen.

Na een paar dagen begon het te gieten en moesten we dikke regenpakken en laarzen aantrekken. Het knippen werd erg zwaar. Het water bleef aan de trossen hangen en de grond veranderde in een modderpoel. De modder bleef in dikke lagen op mijn emmer en laarzen kleven.
Ondanks de regen liep de patron te stralen. Toen Francina vroeg hoe dat kwam, vertelde hij de opbrengst van deze wijngaard al geruime tijd van te voren te hebben verkocht aan de coöperatie. Dat leverde goed geld op, want natte druiven zijn aanzienlijk zwaarder dan droge. Toen Francina daarop voorstelde voortaan elke dag de druiven nat te spuiten - haar vader was boer en deed dat vroeger voor hij de sla naar de veiling bracht - was de patron diep geschokt en legde uit dat zoiets echt niet kon, omdat er heel erg streng gecontroleerd werd op de kwaliteit van champagne:
"Kijk, als het regent kun je er niets aan doen, maar natspuiten, nee!"

Na tien dagen zwoegen zat het werk erop en tijdens het diner van die avond haalde de patron zijn blauwe boekje tevoorschijn. Ik had steeds gedacht dat hij daarmee een grapje maakte, maar op dat moment werd me duidelijk dat al die notities over stiekeme sigaretjes roken of lijntrekken ernstig bedoeld waren.
Hij berekende voor iedereen het loon door een gemiddelde te nemen van onze productiviteit, de dagprijs van de druiven en het aantal geoogste kilo's. Daarna haalde hij zijn geldbuidel - een plastic tupperware doosje - uit de kast en één voor één kregen we ons loon uitbetaald. Het bedrag viel me ontzettend mee. De patron telde meer dan vier duizend Franse francs (ongeveer 1575 gulden) voor ons uit. Met zoveel geld konden we een heleboel brandstof kopen voor onze Gijs.
De patron was blij dat we tevreden waren, haalde nog een paar flessen champagne tevoorschijn en vroeg of we volgend jaar asjeblieft terug wilden komen. Ik zei: "graag!" maar voelde tegelijkertijd al mijn spieren schreeuwen: "Nee!"